Vườn chanh chuẩn bị vào vụ thu hoạch của gia đình ông Đỗ Văn Thuyên, xã Yên Sơn.
Gia đình ông Trần Văn Nghị, thôn Hồng Thái trồng 300 cây bưởi diễn, đã được 10 năm tuổi. Những năm gần đây do giá cả thị trường bấp bênh, hiệu quả kinh tế mang lại không cao. Năm 2022, ông được cán bộ khuyến nông hướng dẫn áp dụng kỹ thuật cắt ghép, cải tạo vườn bưởi, cùng với việc đi tham quan học hỏi kinh nghiệm từ những mô hình ghép thành công. Ông đã thực hiện ghép mắt cam Vinh trên chính những gốc bưởi cũ. Chỉ sau hơn một năm, vườn cây phát triển mạnh mẽ, tỷ lệ ghép thành công đạt trên 90%, cây phát triển tốt. Sau hơn 2 năm đã cho thu lứa cam đầu tiên. Sản lượng đạt từ 3-4 tấn.
Ông Nghị chia sẻ, “Nhờ kỹ thuật cắt ghép, tôi tiết kiệm được chi phí đầu tư trồng mới và rút ngắn thời gian chăm sóc. Nếu chuyển đổi trồng mới cây cam Vinh, phải mất 6 - 7 năm mới cho quả, còn ghép cành chỉ sau 2 - 3 năm đã cho thu hoạch. Hơn nữa, gốc bưởi diễn khỏe mạnh, ghép rất hợp, cây sinh trưởng, phát triển tốt. Năm 2025, ông Nghị thu được 20 tấn cam, giá trung bình 10.000 đồng/kg, thu nhập 200 triệu đồng/năm.
Cũng như ông Nghị, vườn bưởi của gia đình ông Đỗ Văn Thuyên trồng bưởi hơn 10 năm. Tháng 10/2025, ông mạnh dạn cải tạo vườn cây, thực hiện kỹ thuật ghép mắt chanh trên gốc bưởi sẵn có. Sau hơn 01 năm trồng, chăm sóc, 170 cây canh ghép gốc bưởi đã bắt đầu cho thu hoạch. Ông chia sẻ, cây chanh phát triển rất nhanh, tuy nhiên cũng gặp khó khăn trong kỹ thuật làm hoa trái vụ. Dự kiến sản lượng thu hoạch sắp tới đạt từ 8-10 tấn chanh, giá bán tại thời điểm này dao động từ 40.000 – 50.000 đồng/kg tại vườn, mang lại thu nhập khá cao cho gia đình. Ông Thuyên cho biết: nhận thấy hiệu quả mang lại, ông sẽ tiếp tục mở rộng ghép chanh trên diện tích bưởi còn lại.
Tại thôn Hồng Thái trước đây có gần 60 ha cây ăn quả các loại, thì có gần 40 ha trồng bưởi. Từ năm 2022 đến nay, một số hộ gia đình đã mạnh dạn chuyển đổi ghép các loại cây có múi khác, đem lại hiệu quả kinh tế cao. Nhiều hộ tiếp tục trồng bưởi lấy gốc, và ghép với cây có múi như cam, chanh, quýt để mang lại năng suất và giá trị kinh tế cao hơn.
Ông Trần Văn Nghị, thôn Hồng Thái chăm sóc vườn cam Vinh được ghép trên gốc bưởi diễn.
Trên địa bàn xã Yên Sơn có trên 500 ha bưởi. Hiện nay, xã Yên Sơn đang đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến các mô hình ghép cải tạo vườn bưởi kém hiệu quả đã thành công, đồng thời, tiếp tục phối hợp với các cơ quan chức năng tổ chức tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật cho nông dân, và tạo điều kiện thuận lợi để người dân tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi để tạo động lực cho người dân nhân rộng mô hình.
Bà Nguyễn Thị Tô Hoài, cán bộ khuyến nông Trung tâm Dịch vụ công xã Yên Sơn cho biết, thực tế cho thấy, kỹ thuật cắt ghép cành mang lại nhiều ưu điểm vượt trội. Trước hết, phương pháp này tận dụng được gốc ghép sẵn có, thời gian kiến thiết cơ bản được rút ngắn, phù hợp với nhu cầu của thị trường, mang lại giá trị kinh tế cao cho người dân. Việc chọn thời điểm ghép và giống ghép phù hợp đóng vai trò rất quan trọng. Thông thường, thời điểm ghép tốt nhất là vào đầu mùa xuân hoặc đầu mùa mưa, khi cây mẹ đang sinh trưởng mạnh. Giống ghép cần sạch bệnh, có khả năng phát triển tốt và phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng địa phương. Song song với kỹ thuật ghép, công tác chăm sóc sau ghép cũng quyết định tỷ lệ thành công. Người dân cần thường xuyên cắt tỉa cành vượt, cành gốc ghép, kết hợp bón phân hợp lý, cân đối, quan tâm đến việc phòng trừ sâu bệnh kịp thời để cành ghép phục hồi và phát triển tốt. Ngoài ra, việc định hình lại tán cây để ánh sáng phân bố đều cũng giúp hạn chế gãy đổ khi cây vào thời kỳ mang quả.
Hiện nay, trong bối cảnh thị trường cây ăn quả ngày càng yêu cầu cao về chất lượng và khả năng cạnh tranh về thời vụ và giá cả, việc áp dụng khoa học kỹ thuật trong sản xuất sẽ góp phần tăng năng suất, chất lượng, nâng cao thu nhập cho nông dân, đồng thời khẳng định vị thế của vùng trồng cây ăn quả trên địa bàn xã./.
Thùy Dung
