Bài 1: Bài toán nhân sự sau sáp nhập
Tinh gọn bộ máy ở thôn, tổ dân phố không chỉ làm thay đổi quy mô tổ chức mà còn đặt ra yêu cầu mới đối với đội ngũ cán bộ. Địa bàn rộng hơn, khối lượng công việc lớn hơn, trong khi yêu cầu về tiêu chuẩn, năng lực và khả năng quy tụ Nhân dân ngày càng cao. Thực tiễn tại xã Yên Sơn cho thấy, quá trình này đang đặt ra những vấn đề đáng chú ý về nhân sự: cán bộ giàu kinh nghiệm, am hiểu địa bàn đứng trước yêu cầu chuẩn hóa; lực lượng trẻ có trình độ, kỹ năng lại chưa dễ đáp ứng về kinh nghiệm và uy tín; một số cán bộ vì áp lực công việc, gia đình cũng cân nhắc việc tiếp tục đảm nhiệm nhiệm vụ. Những vấn đề đó đặt ra yêu cầu cấp thiết về một phương án nhân sự vừa đáp ứng yêu cầu mới, vừa không để thiếu hụt lực lượng nòng cốt ở cơ sở.
Quy mô mới, áp lực mới
Xã Yên Sơn mới được hình thành trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của 4 đơn vị hành chính cũ: xã Tứ Quận, Lang Quán, Chân Sơn và thị trấn Yên Sơn. Sau hợp nhất, Yên Sơn trở thành đơn vị hành chính cấp xã loại I với diện tích tự nhiên 117,92km2 , quy mô dân số trên 31.500 người. Đây là địa bàn sinh sống của 17 dân tộc anh em, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm tới 52,2% (với 16.494 nhân khẩu).
Các đồng chí Thường trực Đảng ủy xã và lãnh đạo các phóng chuyên môn đi khảo sát, lấy ý kiến thực tế trước khi xây dựng đề án nhân sự thôn trên địa bàn.
Cụ thể hóa Kết luận số 34-KL/TW ngày 18/5/2026 của Bộ Chính trị và Chỉ thị số 21/CT-TTg ngày 20/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ về sắp xếp thôn, tổ dân phố và bố trí sử dụng chế độ chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, ở thôn, tổ dân phố cùng các hướng dẫn của Ban Tổ chức Trung ương và Tỉnh ủy Tuyên Quang về tinh gọn bộ máy, Đảng ủy xã Yên Sơn triển khai đề án sắp xếp, tổ chức lại 57 chi bộ thôn thành 29 chi bộ thôn mới.
Xã Yên Sơn tổ chức hội nghị thông qua Đề án sắp xếp, tổ chức lại các chi bộ thôn
Việc giảm gần một nửa các chi bộ là bước đi quan trọng nhằm cụ thể hóa chủ trương tinh gọn hệ thống chính trị ở cơ sở. Tuy nhiên, quy mô đầu mối giảm cũng đồng nghĩa với việc trách nhiệm đặt lên vai đội ngũ cán bộ thôn tăng lên gấp nhiều lần.
Phần lớn các thôn mới được hình thành trên cơ sở hợp nhất từ hai đến ba thôn cũ. Địa bàn rộng, dân số đông, khối lượng công việc phát sinh theo đó cũng tăng đáng kể: từ việc nắm bắt tâm tư người dân, hóa giải mâu thuẫn ở cơ sở đến triển khai các phong trào thi đua… Tất cả đòi hỏi mỗi cán bộ thôn phải sát sao và tâm huyết hơn trước. Đúng lúc bộ máy các thôn sau sáp nhập cần sự ổn định nhất, thực tế lại ghi nhận những xáo trộn về mặt nhân sự.
Yêu cầu chuẩn hóa và những lá đơn xin thôi nhiệm vụ
Ngay khi chủ trương sắp xếp, sáp nhập thôn được triển khai, Đảng ủy xã Yên Sơn đã nhận được không ít lá đơn xin thôi nhiệm vụ của các cán bộ thôn. Mỗi lá đơn gửi về không chỉ là nguyện vọng cá nhân mà còn phản ánh vấn đề phát sinh từ thực tiễn: những vướng mắc khi áp dụng tiêu chuẩn chuẩn hóa cán bộ và những trăn trở, tâm tư của cán bộ ở địa bàn dân cư.
Cụ thể hóa các chỉ đạo của Trung ương và Tỉnh ủy Tuyên Quang, “Đề án nhân sự Ban chấp hành chi bộ, bí thư, phó bí thư các chi bộ thôn nhiệm kỳ 2025-2030” của Đảng ủy xã Yên Sơn đặt ra nhiều tiêu chuẩn toàn diện cụ thể: cấp ủy viên phải đảm bảo tiêu chuẩn về độ tuổi, trình độ học vấn, trình độ lý luận chính trị, thạo công nghệ thông tin; đồng thời phải am hiểu địa bàn, nắm chắc công tác xây dựng Đảng, có khả năng quy tụ, vận động Nhân dân và tổ chức các hoạt động cộng đồng. Tuy nhiên, thực tế ở Yên Sơn cho thấy, việc tìm được nhân sự đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn trên là không hề dễ dàng. Lớp cán bộ lớn tuổi, dày dạn kinh nghiệm, am tường địa bàn và có uy tín cao vướng rào cản độ tuổi hoặc khó khăn khi ứng dụng chuyển đổi số. Ngược lại, lực lượng trẻ có học vấn, thạo công nghệ thì lại thiếu kinh nghiệm thực tiễn, chưa đủ độ “chín” về uy tín để tập hợp Nhân dân, đồng thời vướng bận kinh tế gia đình. Yêu cầu chuẩn hóa đội ngũ cán bộ vô hình trung tạo áp lực lên cả hai thế hệ cán bộ: người lớn tuổi khó đáp ứng tiêu chuẩn đặt ra, còn lực lượng trẻ lại băn khoăn về kinh nghiệm thực tiễn và khả năng quy tụ Nhân dân.
Bên cạnh đó, không ít cán bộ dù đáp ứng đầy đủ yêu cầu vẫn chủ động viết đơn xin rút lui. Đằng sau những lá đơn ấy là những trăn trở mưu sinh, sự giằng co giữa trách nhiệm với tập thể và những lo toan cuộc sống gia đình. Trước nhiệm vụ mới, mỗi cán bộ phải dành nhiều thời gian, công sức hơn cho công việc, trong khi mức phụ cấp và kinh phí hỗ trợ vẫn chưa tương xứng với áp lực thực tế.
Những trăn trở ấy thể hiện trước hết ở đội ngũ cán bộ đang trong độ tuổi lao động, là trụ cột chính trong gia đình. Khi quỹ thời gian có hạn, họ buộc phải cân nhắc giữa nhiệt huyết đóng góp cho thôn xóm và trách nhiệm lo cho kinh tế gia đình.
Nhắc lại thời điểm từng xin thôi nhiệm vụ, ông Lý Văn Minh, phó Bí thư chi bộ, trưởng thôn Khe Đảng không giấu được sự trăn trở: “Hoàn cảnh gia đình neo đơn, ba con đang tuổi ăn học, trong khi công việc bên ngoài cho thu nhập khoảng 18-20 triệu đồng mỗi tháng, nếu tiếp tục đảm nhiệm việc thôn, tôi khó sắp xếp thời gian để vừa hoàn thành việc chung, vừa lo kinh tế gia đình.”
Ở một góc độ khác, đối với lớp cán bộ lớn tuổi nhưng trong khung tiêu chuẩn quy định, sự đắn đo lại xuất phát từ chính tinh thần trách nhiệm trước quy luật chuyển giao thế hệ. Họ nhận thấy sức khỏe và kỹ năng công nghệ của mình có hạn trước những thay đổi mới nên muốn rút lui về để nhường chỗ cho lớp trẻ, nhưng lại trăn trở lo bộ máy mới sau sáp nhập chưa kịp ổn định. Câu chuyện của bà Bế Thị Tồn - Bí thư Chi bộ thôn Thanh Sơn là minh chứng cụ thể cho trường hợp này. Ở tuổi 61, sau nhiều năm gắn bó với công tác cơ sở, bà chủ động viết đơn xin nghỉ. Bà Tồn trải lòng: “Ở tuổi này, sức khỏe đã giảm sút nên tôi muốn xin nghỉ để địa phương bố trí cán bộ trẻ. Nhưng Thanh Sơn là thôn mới sáp nhập từ 3 thôn với 4 dân tộc có phong tục, tập quán khác nhau. Nếu mình nghỉ mà chi bộ thiếu người có kinh nghiệm, uy tín để tập hợp, vận động Nhân dân, tôi lại không đành lòng”.
Trường hợp của ông Minh, bà Tồn đại diện cho tâm tư của không ít cán bộ trước yêu cầu sáp nhập mới. Nhận diện đúng “nút thắt tâm tư ấy” chính là cơ sở để Cấp ủy địa phương tìm kiếm các giải pháp đồng bộ nhằm giữ chân cán bộ, từng bước ổn định tổ chức, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của chi bộ và hiệu quả hoạt động của bộ máy tự quản ngay từ địa bàn dân cư.
Nguy cơ thiếu hụt cán bộ
Việc một số cán bộ đồng loạt xin thôi nhiệm vụ cùng rào cản từ những tiêu chuẩn khiến xã Yên Sơn đứng trước bài toán "kép" về công tác nhân sự. Vừa đối mặt với nguy cơ “đứt gãy” đội ngũ cán bộ uy tín, giàu kinh nghiệm, vừa khó trong việc tìm kiếm lực lượng kế cận đáp ứng yêu cầu mới.
Đối với một địa bàn miền núi với hơn 52% người dân là đồng bào dân tộc thiểu số như Yên Sơn, uy tín của mỗi cán bộ thôn không thể ngày một, ngày hai mà có được. Đó là kết quả của cả một quá trình lâu dài “cùng ăn, cùng ở, cùng làm”, được kết tinh qua sự chân thành, trách nhiệm và thấu hiểu người dân. Sau sáp nhập, nếu vắng đi đội ngũ cán bộ dạn dày kinh nghiệm, am tường địa bàn, cấp ủy cơ sở sẽ mất đi “cầu nối” quan trọng nhất để quy tụ quần chúng và giữ vững sự đồng thuận trong Nhân dân.
Trong khi đó, việc tìm kiếm lớp cán bộ thay thế “đủ tầm, đủ tâm” sẵn sàng đảm nhiệm việc chung lại không phải là việc dễ dàng. Phần lớn thanh niên có trình độ, thạo công nghệ hiện đều đi làm ăn xa, ít có mặt ở địa phương. Số ít lực lượng trẻ ở lại quê hương lại phải chịu áp lực mưu sinh, khó thu xếp thời gian lo việc thôn xóm.
Thực tế đó buộc cấp ủy xã Yên Sơn phải khẩn trương tìm lời giải. Muốn bộ máy sau sáp nhập hoạt động hiệu quả, giải pháp trước mắt là phải hóa giải những nút thắt tâm tư, động viên đội ngũ cán bộ uy tín, có kinh nghiệm yên tâm ở lại gánh vác việc chung.
Tác giả: Thúy Vân - Hồng Hạnh - Hồng Ngọc - Bàn Tuyến - Quang Hưng
